Sat-Geri Kirala İşlemi Ve Vergi Mevzuatı Yönünden Değerlendirilmesi

1. Giriş
Ticari amaçla kurulan isletmelerin temel amacı kar elde etmektir. Bu amaca ulamak için likidite yönetimi önem arz etmektedir. İşletme finansmanında çeşitli yöntemler bulunmakta olup bunlardan biri de sat ve geri kirala işlemidir. Bir finansman yöntemi olarak kullanılan sat ve geri kirala işlemi, işletmenin amortismana tabi bir iktisadi kıymeti sattıktan sonra söz konusu iktisadi kıymetini geri kiralaması ve kira süresinin sonunda da geri satın alması işlemidir. Bu yazımızda, sat ve geri kirala işlemi Finansal Kiralama Kanunu ve vergi mevzuatı ile birlikte değerlendirilecek, daha sonra örnek olay ve muhasebe kayıtları ile açıklanacaktır.

2. Finansal Kiralama Kanunu Yönünden
21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu’nun 18’inci maddesi, finansal kiralama sözleşmesini; kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden veya bizzat kiracıdan satın aldığı veya başka suretle temin ettiği veya daha önce mülkiyetine geçirmiş bulunduğu bir malın zilyetliğini, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasını öngören sözleşme olarak tanımlamıştır. Mezkur madde metninde geçen “bizzat kiracıdan satın aldığı” ifadesi uluslararası uygulamada “sell and leaseback” olarak yaygın bir şekilde kullanılan bir finansman yöntemi olan sat veri kirala işleminin Türkiye’de de uygulama bulmasına yasal zemin sağlamıştır.

3.Vergi Mevzuatı Yönünden
3.1. Kurumlar Vergisi Kanunu Yönünden
5520 sayili Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-j maddesi, her türlü taşınır ve taşınmaz malların 6361 sayılı Kanun kapsamında geri kiralama amacıyla ve sözleşme sonunda geri alınması şartıyla, kurumlar tarafından finansal kiralama şirketleri, katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarına satışından doğan kazançların ve bu kurumlarca söz konusu varlıkların devralındığı kuruma kira süresi sonunda devrinden doğan kazançların kurumlar vergisinden istisna olduğunu hüküm altına almıştır. Mezkur maddede belirtilen %100 istisna hükmünün uygulanmasında uyulması gereken şartlar bulunmaktadır. Bunların başında, sat-geri kirala işlemine ilişkin düzenlenecek sözleşmede, sözleşmeye konu taşınır ve taşınmaz malların 6361 sayılı Kanun kapsamında geri kiralama amacıyla ve sözleşme sonunda geri alınması şartlarının olması gerekmektedir. Diğer şartlar ise aşağıdaki gibidir.